Autor Wątek: Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii  (Przeczytany 14439 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline Hanna Staszewska

  • Moderator
  • st. kustosz(ka)
  • *****
  • Wiadomości: 1722
Na stronie internetowej NDAP ukazały się nowe wskazówki dot. zasad opracowania fotografii w archiwach państwowych: http://archiwa.gov.pl/repository/decyzje/Dec_8_2006.pdf
Niestety, ich wstępna lektura pozwala stwierdzić, że nie spełniają one oczekiwań, zawierają sporo nieścisłości i niejasnych sformułowań.
Oto pierwsze, najważniejsze wątpliwości i pytania:
1.   Dlaczego przy tej okazji nie wprowadzono do użycia bazy komputerowej do inwentaryzacji fotografii??? Wielka szkoda, myślę, że to jest wielkie rozczarowanie, tym bardziej, że była ona zapowiadana (zob. http://www.ifar.lublin.ap.gov.pl/ifarforum/viewtopic.php?t=110).
2.   Brak propozycji nazwy zbioru fotografii.
      Pobieżna analiza ogólnopolskiej bazy SEZAM wykazuje niezwykłą pomysłowość archiwistów w tej materii. A co z ujednolicaniem nazewnictwa zbiorów?
3.   Brak zestawienia literatury przedmiotu.
4.   Brak określenia warunków i sposobów przechowywania fotografii w archiwach (uchylone wskazówki takie zapisy zawierały). Czy przewiduje się wprowadzenie odrębnych przepisów regulujących te kwestie?
5.   Brak zastrzeżenia, że Wskazówki mają zastosowanie do zespołów (zbiorów) nieopracowanych.
6.   Nie odstąpiono, niestety, od dosyć nieszczęśliwego pomysłu, że fotografie opracowuje się tematami, a jednostką inwentarzową jest właśnie temat. Przy tak niejasnej definicji tematu jest to niezwykle skomplikowane, wcale nie ułatwia pracy, wręcz przeciwnie, wprowadza zamieszanie i chaos (np. złożone sygnatury). Wiedzą to ci, którzy porządkowali fotografie. Analiza ogólnopolskiej bazy SEZAM to potwierdza: w miejsce, gdzie należy podać liczbę jednostek archiwalnych niektórzy wpisują liczbę jednostek inwentarzowych, a dopiero w polu „Uwagi” zamieszczają informację o liczbie j.a. (i jaka wychodzi statystyka?).
Każda fotografia jest odrębną jednostką archiwalną i powinna otrzymać kolejną sygnaturę w obrębie zespołu. Grupowanie fotografii w tematy jest zupełnie niepotrzebne (szczególnie w dobie wyszukiwarek komputerowych), wystarczy prawidłowo skonstruować nazwy serii i podserii w zespole (zbiorze). W tym kontekście pomysł indeksowania tematów (punkt 20 Wskazówek) w postaci tworzenia haseł jest dosyć kuriozalny.  
7.   Dlaczego nie wprowadzono zapisu, że w trakcie porządkowania fotografii można odstąpić od ich fizycznej systematyzacji, tym bardziej, że inwentaryzacja ma odbywać się w systemie informatycznym (punkt 16) ?
8.   Cyt. z definicji będących załącznikiem do Wskazówek: „Jednostka archiwalna w zespole (zbiorze) fotografii [czyli definicja nie obejmuje fotografii będących odrębnymi j.a. w zespole aktowym – HSK]: Wszystkie elementy utrwalonego zapisu danego obrazu (negatyw, pozytyw, plik danych, wydruk)”. Natomiast punkt 12, wśród etapów porządkowania wstępnego wymienia (cyt.): „formowanie jednostek archiwalnych fotografii”. Bardzo proszę autorów Wskazówek o wyjaśnienie, w jaki sposób sformować negatyw albo pozytyw.    
9.   Punkt 28 stanowi: (cyt.) „Dla każdej fotografii, poza zapisami w inwentarzu zespołu (zbioru) archiwalnego (aktowego) prowadzi się dodatkową ewidencję, sporządzając opis zgodnie z ust. 18 wskazówek”. Czy to oznacza, że najpierw fotografię należy zinwentaryzować w bazie przeznaczonej dla dokumentacji aktowej (np. w IZIE), a następnie w innej, przeznaczonej dla fotografii??? I czy to ma być baza, w której inwentaryzuje się zbiory (zespoły) fotografii, czy też jeszcze inna, będąca rodzajem katalogu fotografii, stanowiących odrębne j.a. w zespołach aktowych? I czy nie będzie to oznaczało podwójnej inwentaryzacji tych samych j.a.? I po co mnożyć bazy, przecież archiwa dążą (mam nadzieję) do integracji systemu informacji. W tym kontekście są to dosyć niebezpieczne pomysły.

To są tylko niektóre zastrzeżenia, związane z nowymi wskazówkami dot. opracowania fotografii. Szkoda, że archiwiści otrzymują do stosowania przepisy metodyczne, które budzą wątpliwości i pytania.

Offline Andrzej Choniawko

  • młodszy(a) archiwista(ka)
  • *
  • Wiadomości: 182
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #1 dnia: Kwiecień 27, 2006, »
Pani Hanka jest bardzo delikatna w ocenie "wskazówek". Są one kolejnym dowodem ignorowania przez archiwalnych metodystów-legislatorów możliwości techniki komputerowej i przywiązania do rozwiązań metodycznych z epoki dyliżansów pocztowych. Może by wreszcie ktoś z tego grona przyjrzał się na jakich ideach oparte są największe   wyszukiwarki internetowe i przestał "uszczęśliwiać" użytkowników sztucznie formułowanymi słowami kluczowymi i wykonywaniem przez archiwistów kolejnej dobrej i nikomu niepotrzebnej roboty. A jeśli się mylę i kultywowanie pomysłów z epoki przedkomputerowej ma jakiś sens radzę jak najszybciej wyszukiwarkę opartą o takie idee opatentować. Na konstrukcji  wyszukiwarki "Google" jej autorzy zarobili setki milionów dolarów. Także sowite są apanaże autorów innych wyszukiwarek internetowych posługujących się wyłącznie dowolnymi wyrażeniami wyszukiwawczymi. Powtórzenie takich wyników choćby nawet w mniejszej skali byłoby - myślę - nie do pogardzenia. A poza tym jaki nieprzeliczalny na żadne pieniądze prestiż dla autorów i pośrednio całego środowiska polskich archiwistów.

Offline Maciej Zdunek

  • starszy(a) archiwista(ka)
  • ****
  • Wiadomości: 546
  • Płeć: Mężczyzna
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #2 dnia: Kwiecień 27, 2006, »
Dlaczego nie odstąpiono od absurdalnej idei tematu? Skoro można formować tematy w dokumentacji fotograficznej, to dlaczego nie można w aktowej, technicznej, kartograficznej, afiszach i plakatach, etc.
Czym szczególnym wyróżniają się fotografie, że muszą być łączone w tematy, a nie klasyfikowane prościej - za pomocą serii i podserii, jak inna dokumentacja???
No i jak wpływa to na sygnaturę jednostki? Po co te "łamańce"?
Absens carens

Offline Ewa

  • słuchacz(ka)
  • Wiadomości: 11
wytyczne
« Odpowiedź #3 dnia: Kwiecień 28, 2006, »
Proszę na konkretnym przykładzie podać nazwy serii i podserii w odniesieniu do fotografii w zespole fotografii

Offline Maciej Zdunek

  • starszy(a) archiwista(ka)
  • ****
  • Wiadomości: 546
  • Płeć: Mężczyzna
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #4 dnia: Kwiecień 28, 2006, »
1) Wskazówki metodyczne przewidują klasyfikację fotografii, cyt.:
Cytuj
"Klasyfikacja polega na podziale fotografii w ramach zespołu (zbioru) na działy, grupy, podgrupy, tematy - na podstawie obrazu i opisu fotografii".
Czyli poziomów klasyfikacji jest nawet więcej.
2) Dlaczego podział fotografii na serie ma być trudniejszy niż podział na tematy?
2) Przykład: zespół: "zbiór fotografii"; seria "obiekty zabytkowe"; podseria: "kościoły", "pałace", "pomniki".
Absens carens

Offline Ewa

  • słuchacz(ka)
  • Wiadomości: 11
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #5 dnia: Kwiecień 28, 2006, »
A taki sam przykład jesli obfotografowane jest (np 30 fotografii )konkretne wydarzenie: otwarcie wystawy, wianki na Odrze w noc świętojańską, rozmowy koalicyjne.

Offline Maciej Zdunek

  • starszy(a) archiwista(ka)
  • ****
  • Wiadomości: 546
  • Płeć: Mężczyzna
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #6 dnia: Kwiecień 28, 2006, »
To zależy. Jeśli te fotografie wchodzą w skład zespołu o nazwie "Zbiór fotografii", to seriami będą te wydarzenia, czyli "otwarcie wystawy" "rozmowy koalicyjne", etc. Jeśli tych tematów/serii bedzie więcej, można je przyporządkować do serii rzeczowych, np. "Kultura", "Polityka", "Gospodarka", "Sport", etc. Wtedy bedą podseriami. I mamy ładnie podzielony zespół, na serie i podserie, z sygnaturą alfanumeryczną biegnącą od 1-n. (bo każda fotografia powinna być osobną jednostką archiwalną=inwentarzową). I w ten sposób możemy też przecież zachować temat, prawda? Wszystko zależy od tego z czym mamy do czynienia. Nie ma rozwiązań uniwersalnych.

Poza tym fotografie w takim zbiorze możemy sortować dowolnie, wg. dat, słowa w tytule (np. kogoś mogą interesować fotografie wianków), autorów. Wystarczy skorzystać z odpowiedniej wyszukiwarki. Nie zawsze przecież użytkownika interesują fotografie danego tematu.

Nie rozumiem, dlaczego nadawanie układu zbiorowi fotografii miałoby się różnić od pracy nad dokumentacją aktową, techniczną i inną. Proszę to wytłumaczyć. Chętnie czegoś się nauczę.

A przy okazji - czy mógłaby Pani Dyrektor ustosunkować się do innych uwag, które wymienia wyżej koleżanka?
Absens carens

Offline Hanna Staszewska

  • Moderator
  • st. kustosz(ka)
  • *****
  • Wiadomości: 1722
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #7 dnia: Kwiecień 28, 2006, »
Definicja tematu z nowych Wskazówek (cyt.): "Jedna lub wiele fotografii, połączonych ze sobą elementem chronologicznym, tj. wykonanych w tym samym lub zbliżonym czasie i połączonych logicznie, gdy utrwalony na nich obraz przedstawia określone wydarzenie, zjawisko, osobę lub przedmiot".
Załóżmy, że mamy w Zbiorze fotografii 30 zdjęć obrazujących budowę bazyliki w Licheniu w ostatnich 5 latach. Czy z tych fotografii można utworzyć temat pt. "Bazylika w Licheniu"? Są to fotografie przedstawiające określone wydarzenie, niestety, rozciągnięte w czasie. Wg definicji tematu fotografie mają być wykonane w tym samym lub zbliżonym czasie. Jak bardzo ten czas ma być "zbliżony"? Kilka dni? Kilka tygodni? Czy kilka miesięcy to już za długo? Co w takim razie z fotografiami przedstawiającymi Powszechną Wystawę Krajową (popularną Pewukę) w Poznaniu, która trwała 4,5 miesiąca? Czy można z nich sformować temat???

Offline Ewa

  • słuchacz(ka)
  • Wiadomości: 11
wskazówki
« Odpowiedź #8 dnia: Maj 06, 2006, »
Szanowni Państwo,
Z treści zadawanych pytań zauważyłam, że macie państwo doświadczenie w pracy nad jednym zbiorem fotografii tj. w archiwum znajduje się zbiór fotografii w którym zgromadzono wszystkie fotografie i do którego włączane są nowe, wpływające fotografie.
Zespół powołany do opracowania uaktualnionej wersji "wskazówek....", składający się z reprezentantów kilku archiwów, posiadających największe zbiory fotograficzne, miał za zadanie objęcie wskazówkami „całej zastanej rzeczywistości” oraz znanej najbliższej przyszłości. Zespół brał pod uwagę obowiązujące zasady archiwistyki oraz fakt, że duża ilość zbiorów fotograficznych jest już opracowana.  Zadaniem zespołu nie było budowanie bazy danych  do wpisania istniejących na kartach katalogowych  opisów i wpisywania nowych, powstających w trakcie bieżących prac, tylko opracowanie wskazówek (wskazówki nie są szczegółową instrukcją). Wprawdzie ADM taką bazę, pozwalającą również na jednostkowy opis fotografii od pół roku posiada i ją testuje. Być może NDAP zakupi stosowną ilość licencji dla archiwów państwowych – jest to jednak odrębny temat.
Ominę sprawę literatury przedmiotu, ponieważ w zarządzeniach takowej się nie podaje.
Do archiwów państwowych wpływają zarówno pojedyncze fotografie jak i całe odrębne (samoistne) zespoły fotografii (po instytucjach, kolekcjonerach, agencjach fotograficznych, wydawnictwach, znanych fotografikach itp.). W niektórych archiwach funkcjonuje jeden otwarty zbiór fotografii, ponieważ nigdy nie przejęło ono większej ilości fotografii jednej proweniencji. W tej sytuacji nie jest możliwe stosowanie podziału na działy tematyczne (serie, podserie) – wskazówki mówią, że zaleca się stosowanie klasyfikacji w przypadku zespołów (zbiorów) zamkniętych. Zespoły i zbiory przejęte, kupione posiadają na ogół własny układ, a już z pewnością fotografie pogrupowane są w tematy, ponieważ twórcy na jednym krążku ponumerowanej fabrycznie taśmy negatywowej (lub kilku kolejnych) fotografowali określone wydarzenie, obiekt, osobę. Opracowywanie (opisywanie w inwentarzu) zdjęć tematami jest ponadto szybsze niż opracowywanie każdego pojedynczego zdjęcia – omija się elementy powtarzalne (np. nazwa zespołu, tytuł, skrócony opis wydarzenia). Wszak zdecydowanej większości akt także nie opracowuje się pojedynczo, a sygnatura też jest łamana (35/554/0/9) + paginacja dokumentów.
Co do formowania tematów możemy mieć pewną dowolność bowiem wiele złożonych przypadków wymaga niekiedy decyzji Komisji Metodycznej. Wydarzeniem jest posiedzenie Sejmu, wykonanie serii zdjęć portretowych prezydenta 12.04.2006r., bazylika w Licheniu – fotografie z budowy 10.09.1995r, bazylika w Licheniu – fotografie z budowy 4.03.2005 r., przedstawienie Balladyny w Teatrze Nowym w Poznaniu. Nie chciałabym jednak rozwijać sprawy formowania tematów na forum IFAR-u, jest to temat na szkolenie archiwistów zajmujących się opracowywaniem zbiorów audiowizualnych.
Uważam, że szkolenie takie mogłoby się odbyć w przyszłym roku. Ostatnie szkolenie miało miejsce ze 20 lat temu i kadra archiwistów już się zapewne wymieniła. Byłoby ono połączone z  instruktażem wypełniania bazy.

Offline Hanna Staszewska

  • Moderator
  • st. kustosz(ka)
  • *****
  • Wiadomości: 1722
Re: wskazówki
« Odpowiedź #9 dnia: Maj 07, 2006, »
Cytat: "Ewa"
Zespół powołany do opracowania uaktualnionej wersji "wskazówek....", składający się z reprezentantów kilku archiwów, posiadających największe zbiory fotograficzne, miał za zadanie objęcie wskazówkami „całej zastanej rzeczywistości” oraz znanej najbliższej przyszłości. Zespół brał pod uwagę obowiązujące zasady archiwistyki oraz fakt, że duża ilość zbiorów fotograficznych jest już opracowana.
 
W dalszym ciagu nie rozumiem, czy wskazówki dotyczą zespołów (zbiorów) fotografii opracowanych czy nieopracowanych (powinno to być jasno zaznaczone).
Cytat: "Ewa"
Ominę sprawę literatury przedmiotu, ponieważ w zarządzeniach takowej się nie podaje.

W zarządzeniach nie, ale we wskazówkach, które są załącznikami do zarządzeń, często podaje się zestawienie literatury przedmiotu, tutaj tego zabrakło.
Cytat: "Ewa"
Do archiwów państwowych wpływają zarówno pojedyncze fotografie jak i całe odrębne (samoistne) zespoły fotografii (po instytucjach, kolekcjonerach, agencjach fotograficznych, wydawnictwach, znanych fotografikach itp.). W niektórych archiwach funkcjonuje jeden otwarty zbiór fotografii, ponieważ nigdy nie przejęło ono większej ilości fotografii jednej proweniencji. W tej sytuacji nie jest możliwe stosowanie podziału na działy tematyczne (serie, podserie) – wskazówki mówią, że zaleca się stosowanie klasyfikacji w przypadku zespołów (zbiorów) zamkniętych

Ale dlaczego??? Przecież Komisja Metodyczna może uznać za opracowany zamknięty odcinek zespołu lub zbioru otwartego, a w takim przypadku powinno się zastosować podział zbioru na serie i podserie.
 
Cytat: "Ewa"
Opracowywanie (opisywanie w inwentarzu) zdjęć tematami jest ponadto szybsze niż opracowywanie każdego pojedynczego zdjęcia – omija się elementy powtarzalne (np. nazwa zespołu, tytuł, skrócony opis wydarzenia).

Nie rozumiem. Przecież w wypadku inwentaryzacji w systemie informatycznym (a taki właśnie sposób zalecają nowe wskazówki) nie ma to najmniejszego znaczenia, istnieje przecież prosta i bardzo wygodna funkcja kopiowania rekordów, która ułatwia i przyspiesza pracę w przypadku powtarzalnych elementów opisu.  
Cytat: "Ewa"
Wszak zdecydowanej większości akt także nie opracowuje się pojedynczo, a sygnatura też jest łamana (35/554/0/9) + paginacja dokumentów.).

No cóż, nie znam przypadku, aby sygnatura jednostki aktowej była uzupełniana o numery stron. Wymieniona przez Panią "sygnatura łamana" to są pełne elementy sygnatury archiwalnej (numer archiwum/numer zespołu/ciąg dalszy numeru zespołu/numer j.a. w obrębie zespołu). Chodzi właśnie o numer kolejny jednostki w obrębie zespołu (zbioru), który nie powinien wprowadzać zamieszania i stanowić żadnych łamańców z dodatkami.

Offline Maciej Zdunek

  • starszy(a) archiwista(ka)
  • ****
  • Wiadomości: 546
  • Płeć: Mężczyzna
Re: wskazówki
« Odpowiedź #10 dnia: Maj 08, 2006, »
Cytat: "Ewa"
Zadaniem zespołu nie było budowanie bazy danych (...) Wprawdzie ADM taką bazę, pozwalającą również na jednostkowy opis fotografii od pół roku posiada i ją testuje. Być może NDAP zakupi stosowną ilość licencji dla archiwów państwowych – jest to jednak odrębny temat.

Czy baza ta jest zgodna z wprowadzonymi wskazówkami? Czy można się z nią zapoznać? Czy to jest ta baza o której mówiło się wcześniej? (zob. http://www.ifar.lublin.ap.gov.pl/ifarforum/viewtopic.php?t=110) Założę się, że wiele innych archiwów chciałoby przetestować taką bazę. Chyba że mamy otrzymać gotowy produkt, bez prawa do dyskusji nad nim.
Cytuj
Wszak zdecydowanej większości akt także nie opracowuje się pojedynczo, a sygnatura też jest łamana (35/554/0/9) + paginacja dokumentów.

Jak już zwróciła uwagę moja koleżanka, to nie jest sygnatura łamana! Chodzi oczywiście o to, aby numer j.a. w obrębie zespołu był liczba całkowitą, od 1 do n. O zaletach takiej sygnatury nie trzeba zbyt wiele mówić, bo są oczywiste, a na IFAR-ze była o tym mowa wielokrotnie (np. http://www.ifar.lublin.ap.gov.pl/ifarforum/viewtopic.php?t=155).
Te "łamańce" to np. 12a, 1/I/a, czy choćby BPP 6/8/I-II, jak bywa w przypadku map.
Cytuj
Co do formowania tematów możemy mieć pewną dowolność bowiem wiele złożonych przypadków wymaga niekiedy decyzji Komisji Metodycznej (...)  Nie chciałabym jednak rozwijać sprawy formowania tematów na forum IFAR-u, jest to temat na szkolenie archiwistów zajmujących się opracowywaniem zbiorów audiowizualnych.

Czyli z jednej strony jest to określone przepisami/wskazówkami, z drugiej strony zakłada się pewna dowolność, a nawet decyzję KM. A w ogóle to sprawa wymaga szkolenia... Hmmm... :?
Nie jest to zbyt przejrzyste, prawda? :?:
Absens carens

Tomek

  • Gość
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #11 dnia: Maj 10, 2006, »
Wydaje mi sie, że kazdorazowe nowe wskazówki metodyczne powinny być dane do szerokich konsultacji międzyarchiwalnych. Aby praktycy nie rozmijali się z teoretykami. Uniknelibyśmy wówczas sytuacji, że nowowprowadzane wskazówki już na starcie nieprzystają częściowo do realiów archiwalnych i nie spełniaja przedweszystkim zapotrzebowań archiwistów.
Do takich konsultacji siegnięto w czasie projektowania niektórych baz danych i wówczas niektóre spostrzeżenia zaostały uwzględnione.
pzdr[/url]

Offline Henryk Niestrój

  • młodszy(a) archiwista(ka)
  • *
  • Wiadomości: 195
  • Płeć: Mężczyzna
    • Arcaion
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #12 dnia: Maj 10, 2006, »
Cytuj
Wydaje mi sie, że kazdorazowe nowe wskazówki metodyczne powinny być dane do szerokich konsultacji międzyarchiwalnych

Idea z zasady słuszna, podobnie jak iFAR, który ma ją wypełniać. Jest tylko jeden mały problem. Forum, na którym swego czasu omawiano dobre i złe strony wprowadzanej bazy IZA 5, a obecnie porusza się kwestie wskazówek metodycznych (m.in. dot. opracowania zbiorów fotografii) stało się placem wymiany poglądów wąskiej grupy archiwistów.
W jaki sposób więc przeprowadzać konsultacje, jeśli sami archiwiści, mając najprostsze narzędzie do przedstawienia swojej opinii, nie są tym zainteresowani?
Quieta non movere
http://arcaion.pl

Offline Maciej Zdunek

  • starszy(a) archiwista(ka)
  • ****
  • Wiadomości: 546
  • Płeć: Mężczyzna
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #13 dnia: Maj 10, 2006, »
Cytat: "Henryk Niestrój"
W jaki sposób więc przeprowadzać konsultacje, jeśli sami archiwiści, mając najprostsze narzędzie do przedstawienia swojej opinii, nie są tym zainteresowani?

Niestety, nie jesteśmy w stanie nikogo zmusić. Bo jak? Wyznaczyć jednoosobowe delegacje z każdego archiwum? Nonsens... A więc pozostaje stara prawda: "nieobecni nie mają racji"...
Absens carens

Offline Jarek

  • st. kustosz(ka)
  • ******
  • Wiadomości: 1605
  • kolega Jarek NIE PRACUJE w AP! :)
    • Archiwum i EZD. Praktycznie, nie teoretycznie
Nowe wskazówki metodyczne dot. opracowania fotografii
« Odpowiedź #14 dnia: Maj 10, 2006, »
Cytuj
Forum, na którym swego czasu omawiano dobre i złe strony wprowadzanej bazy IZA 5, a obecnie porusza się kwestie wskazówek metodycznych (m.in. dot. opracowania zbiorów fotografii) stało się placem wymiany poglądów wąskiej grupy archiwistów.
W jaki sposób więc przeprowadzać konsultacje, jeśli sami archiwiści, mając najprostsze narzędzie do przedstawienia swojej opinii, nie są tym zainteresowani?

Ten problem już się pojawiał w innych wątkach na ifarze. Póki co mamy tak - ifar jest "oficjalnym" forum archiwistów, link doń jest na stronie NDAP itd., jednakże tzw. czynniki nie wykazywały jak dotąd zainteresowania wykorzystaniem go do przeprowadzania jakichkolwiek konsultacji czy dyskutowania nad projektami. Do użytkowników ifaru dołączyła niedawno przewodnicząca CKM, p. Marosz, więc chyba najlepiej by ona właśnie oceniła przydatność naszego forum w tej materii?
Jarek Orszulak